Siedzibą w Rawennie; podczas rządów Ostrogotów do

- Grecy, Sardynię i Sycylię - ; od VI w. p.n.e. rosnące znaczenie miasta niebawem imperium położonego w centrum Płw. Apenińskiego, znanego jako ; po upadku Cesarstwa Zach. 476 królem Italii, uznającym zwierzchność Bizancjum, ogłosił się , obalony 488-493 przez wodza Ostrogotów, , który założył silne królestwo z siedzibą w Rawennie; podczas rządów Ostrogotów do znaczenia powracał stopniowo Rzym, jako centrum chrześcijaństwa, z biskupem rzym. jako głową ; w połowie VI w., za panowania , odzyskało na kilkanaście lat, po długotrwałych wojnach z Gotami 538-54 większość ziem Italii; 568 nowy podział Płw. Apenińskiego spowodował najazd , którzy założyli swoje królestwo w płn. i środk. Włoszech, ze stolicą w Mediolanie; przy Bizancjum pozostała Rawenna, w Rzymie umocniła się władza papieska, zwł. za pontyfikatu Grzegorza I Wielkiego 590-604; dalsza ekspansja Longobardów doprowadziła 751 do zajęcia Rawenny i zagroziła Rzymowi, który
Siedzibą w Rawennie; podczas rządów Ostrogotów do